Program | Uprava | O nama | Reagovanja, pisma... |  Prezimena u CG l Plemena u CG

ili Kako je rušena  Jugoslavija iz Australije   

B. Pocetak devedesetih godina

3. Posjeta A. Prlje NSW 16 – 18/ 9/1990

Tek sto je GK u Sydney ponovo otvoren, najavljena je posjeta ministra inostranih poslova Srbije Aleksandra Prlje i direktora Zavoda za medjunarodnu kulturno prosjetnu saradnju Djoka Stojicica. Dobili smo instrukciju da delegaciji osiguramo kontakte na sto je moguce visem nivou.
Cilj posjete bio je da se razmotre mogucnosti unapredjenja saradnje Srbije i NSW u “okviru Jugoslavije” . Stvaran je utsak da se opstanak Jugoslavije ne dovodi u pitanje - pitanje je samo njenog preuredjenja na novim osnovama. Sve je u stvari tako i izgledalo.

Sloveniji i ostalim republikama Evropa je jasno stavljala do znanja da joj je veoma stalo do cjelovitosti i cjelokupnosti Jugoslavije. Slovenija je vec imala prilike da se uvjeri kolika je njena privredna (ne)sposobnost da se nosi teretom jedne eventualno samostalne evropske zemlje. Srbima je bilo i jasno da neka samostalna srbska drzava u granicama Republike Srbije nije ono pravo - skoro polovina srpskog naroda ostala bi van njenih granica. Ukoliko bi, ipak, uspjela milom ili silom da okupi sve Srbe u jednu drzavu nista se ne bi rijesilo. Imala bi sve Srbe ali i Hrvate, Albance, Muslimane, Madjare i ostale. Dakle, opet jednu malu Jugoslaviju i sve problema koje je prezivljavala “velika” Jugoslavija. Hrvati bi bili u slicnoj situaciji, jer bi i njihova samostalna drzava bila prilicno sarena tvorevina. Procjenjivano je da bi ostale federalne jedinice a narocito Crna Gora  tesko mogle da opstanu van zajednice.*

               Ustvari kocka je vec bila bacena u Beogradu, To je i  posjeta ministra inostranih poslova Srbije jasno pokazala na samom pocetku. Dolazak Prlje bio je u stvari u funkciji pridobijanja australskih politickih krugova za stavove srbijanskog rukovosdstva o “preuredjenju” Jugoslavije. Trebalo je, takodje, osigurati podsku srpske etnicke zajednice.

                Prlja je dolazio u Australiju nakon “uspjesne posjete” USA koja je bila na istim linijama. U to vrijeme delegacije republika, a posebno Hrvatske i Srbije, krstarile su svijetom utrkujuci se u pridobijanju podske inostranih politickih faktora i javnosti za svoje stavove. Slovenija je u posjetu Australiji poslala Jozu Pucnika, Makedonija Vasila Turpakovskog dok je iz Crne Gore dosao sekretar Matice iseljenika Slobodan Vukovic da potpomogne promovisanje srbijanske politike.

                 Zadrzacemo se malo duze na ovim posjetama jer one daju  jasnu sliku ne samo o politici koju vode njihova rukovodstva vec i o  mentalitetu i profilu emisara te politike. Onako kako je to izgledalo nama u  Australiji – u zemlji situacija je bila sigurno mnogo jasnija.

                                                                 XXX

                    Posjeta je dolazila u najgorem mogucem momentu za nas - nijesmo uspjeli niti cestito provjetriti prostorije u Trewlany Street, a kamoli uspostaviti kontakte sa politickim i ostalim institucijama NSW,  prekinutim naprasnim zatvaranjem konzulata u novebru 1988 godine. Ambasador Cizelj se odmah distancirao od posjete i od njega se nije mogla ocekivati nikakva pomoc.

                 Ipak smo uspjeli da sacinimo prilicno kompletan program koji je bio cak i iznad nivoa ministra jedne republike. Premijer NSW Nick Greiner nije odgovorio na nasu notu ali smo zato osigurali razgovore sa jednim od ministara u vladi NSW Mr Hannaford, zatim vodjom opozicije Bob Carr i John Newman - MP za Cabramattu, bivsim prvim ministrom G Whitlem kao i predsjednikom komisije za etnicka pitanja. Dogovreni su takodje bili susreti sa predsjednikom Australsko Yugoslovenskog poslovnog savjeta, SBS - om, predstavnicima Macquarie Universitet i sa  Koordinacionim odborom jugoslovenskih drustava i srpskom zajednicom.

* * takva propaganda  se i danas koristi prema Crnoj Gori. Kada govorimo o Crnoj Gori  professor politicke ekonomije i expert UN  Dr Richard Lang tvrdio je svojevremeno da bi od svih republika jedino Crna Gora bila u mogucnosti da vodi aitrahicnu privredu. Busiunessman pokojni Cano Koprivica izveo je jednostavnu racunicu  da bi samo futbaler i Crnogorski  patriota Savicevic bio u stanju da od svoje gaze “hrani Crnu Goru”. Danas situacija je mnogo drugacija i malo ko govori o ekkomskoj zavisnost. 

                                             Proglas srpske zajednice                 

“ Srbski Rode!

 Ovo je jedinstvena prilika da po prvi put sednemo I da otvoreno srbski razgovaramo  sa jednim ministrom srbske vlade, da svi skupa sagledamo probleme koji muce  narod nas  i Otadzbinu nasu dragu! Neka ovaj sastanak bude jedan korak vise za jedno bolje srpsko sutra!  Srbija je vecna dok su joj njena deca verna!”

                            Aleksandar Prlja, inace sa Ljubotnja u Rijeckoj Nahiji (dakle Stara Crna Gora), bio je poznat  kao novinar. Polozaj ministra inostranih poslova Srbije bila je njegova prva znacajnija funkcija. Za vrijeme posjete USA  ovako je predstavljen (Prema pisanju NIN-a):

            “Dr Aleksandar Prlja je nastupio vrlo americki i krajnje demokratski..Govoreci vise od pola sata  na engleskom bez napisanog govora, on se prvo licno predstavio kao hirurg-specijalista po obrazovanju, spoljnopoliticki komentator po opredeljenju i dugogodisnji doipsnik “Politike” iz inostranstva, zeljom vodecih politicara sadasnje Srbije (Milosevica) postao je njen sekretar za odnose sa svetom.”            

              Prlja se tom prilikom  takodje i “politicki predstavio”  izjavom da: “I ako su najbrojniji i najmocniji narod na Balkanu Srba nema toliko da bi mogli da se odreknu i jednog jedinog saplemenika”. I dalje da “svaki ko od americkih Srba to prihvati mora da zna da su dva opsta referenduma u Srbiji unazad godinu dana pokazali da su Slobodan Milosevic kao licnost (izabran za predsednika Predsednistva) i njegova politika (prvo Ustav pa onda visestranacki izbori) dobili superiornu vecinu glasova. Da je Milosevic boljsevik kako ga neki predstavljaju ne bi jedino u Srbiji bio zvanicno raspusten Savez Komunista. 

                                                                  *              *

                 Prvi nastup srbijanskog ministra inostranih poslova bio je uprilicen u zgradi generalnog konzulata vec prvog dana boravka. Organizovan  je susret sa predstavnicima jugoslovenskih preduzeca, clanovima Koordinacionog odbora jugoslovenskih etnickih drustava kao i uglednih iseljenika.

              Prlja je prisutine upoznao sa politikom srpskog rukovodstva koja je “ tedenciozno negativno predstavljana u ostalim republikama i svijetu “. Zatim je poenta prenijeta  na srpsko - hrvatske odnose i “raskrinkavanje” separtisticko nacionalisticke politike hrvatskog rukovodstva.

              Medju prisutnima u sali je bilo ljudi iz svih etnickih zajednica, ali niko nije reagovao na prilicno provaktivne komentare. Medjutim, situacija je eskalirala nakon Prljine tvrdnje da su “ Srbi u Hrvatskoj imali
visa prava za vrijeme Austro - Ugarske nego u sadasnjoj Hrvatskoj!”

             -  Ako je to tako znaci da ste nas svo ovo vrijeme lagali paraolama o ravnopravnosti, bratstvu i jedinstvu….

             -  Zasto nijeste nesto poduzeli, vi ste “ Druze” Prlja komunista i imali ste uticaja.

-   Nijesam ja nikakav komunista …

              -  Kako ste onda mogli biti novinar, director informativnog centra uz to odlikovani najvisim drzavnim ordenima…...

             - Ustvari ja sam to bio formalno tek tako, kao i mnogi drugi….. … I molim vas nemojte da provocirate. Ja sam ovdje gladan i zedan i umoran a vi hocete da me lincujete …,

                  Zatim se obratio nama:

                 - Gdje pokupiste sve ove, da li vidis ko su! Likvidirali bi me. Uostalom kakav je to program delegacije, dnevno toliko susreta a ja sam dosao i da se malo prosetam brodicem po zalivu Sydneya….. .

               Mozda je Prlja u Americi nastupio “americki i krajnje demokratski “, ali prvi nastup u Australiji bio je daleko od svake demokratije i tolerantnosti - jednostavno arogantan i nasilnicki.

Ako je svrha posjete bila da se Australiji predstavi  “nova demokratska Srbija” i rukovodstvo “izabrano na dva referenduma superiornom vecinom” i “istina o Srbiji” onda je vec na pocetku turneje Prlja u tome i uspio!.

                 Ustvari posjeta je bila obicna serada. Srpsko rukovodstvo “ izabrano superiornom vecinom” vec tada je bilo otpisalo Jugoslaviju i postavilo sebi za cilj stvaranje Velike Srbije milom ili silom - ma kako se nova tvorevina zvala. To je Prlja otvoreno potvrdio u razgovorima sa australskim zvanicnicima i opsirnije elaborirao  u razgovoru sa Mr G.Withlam.

               G. Withlam je bes sumnje jedana od  najuglednijih australskih licnosti sa svjetskom reputacijom. Licnost visoke culture i modernih shvatanja. Zadivljuje njegovo detljno poznavanje problema o kojima govori. On je bio prvi australski visoki zvanicnik (Prvi Ministar) koji je posjetio Jugoslaviju.    

               Ministar Prlja je opsirno iznosio srpske stavove - sve u jednom dahu. Mr Withlam je u jednoj prilici pokusao da postovi neko pitanje ali ga je Prlja grubo odbio.

               - Molim vas ne prekidatjte me!

                 Jos je gore prosao Nikola Glotovac, Withlamov prijatelj koji je inace organizovao susret, kada je pokusao da intervenise.

               Konacno je Mr Withlam uspio doci do rijeci.

              - Gospodine Ministre ako se raspadne Jugoslavija kao sto govorite, kako zamisljate Srbiju.

              -  Pa mi cemo prvo povratiti  srpske zemlje duz Jadrana, od Karlopaga pa dalje prema jugu.*

              -  I Dubrovnik ?

    Sve do Kotora je Srbij       

            Mr Withlam me je pogledao i shvatio kakva bi mogla biti moja reakcija.

            -  Vidite Mr Prlja ja sam uvijek mislio da su Hercegnovi i Kotor dio Crne Gore….

            -   Pa to je isto -  to je Srbija..

            -   Ne vjerujem da bi se Mr Ilickovic s'time slozio.

Naravno, ali nije bilo mjesto za raspravu. Nasa je uloga bila  da organizujemo susrete i pratimo MIP Srbije. Kada je posjeta bila zavrsena i izasli na ulicu bez mnogo obzira, Prlji sam pokazao sto mislim o njegovim stavovima i primitivizmu. Odjednom je nestala sva njegova nadmenost, bilo ga je zalosno vidijeti kako stoji na trotoaru pokunjen kao pokisli macak. Takva je to vrsta ljudi.

*Ovo se desavalo 1990, a sjecamo se kako je krenuo rat u Hrvatskoj

Sastanak sa novinarima i predstavnicima srpske zajednice

u organizaciji SBS radija

          Nakon razgovora sa Withamom po planu je bila konferencija za novinare na SBS radiju gdje su prisustvovali i vidjeniji srpski iseljenici. Nakon skupa srpska zajednica je priredjivala zvanicnu veceru i da se “otvoreno srpski porazgovara” ….

               Prlja je ponovo bio u punoj formi, kao da se nista toga dana nije desilo. Sa odusevljenjem je govorio o politici Srbije o novom Ustavu uporedjujuci ga s a Ustavom Francuske V Republike a Milosevica sa De Golom! Posto je skup trebao da bude i konferencija za novinare u sali su se sakupili i lokalni novinari prije svega iz SBS-a. Medjutim, Prlja je govorio na srpskom i ubrzo su se razisli. Osim voditeljice hrvatskog programa SBS Vesne Lusic. Ona je imala prilike da se na sebi uvjeri sto znaci nova srpska demokratija i parlamentarizam.

              Na njena dva pitanja Prlja je odgovorio, ali kada je zamolila za dodatno objasnjenje, odbio je da odgovori i opomenuo Lusic da “ne provocira “ i da vise “nema pravo” da postavlja pitanja.

              Sve bi se vjerovatno na tome i zavrsilo da Prlji u pomoc nije priskocila Vesnina koleginica sa SBS radija na srpskom jeziku gospodja Ljiljana Novkovic. Vec je izgledalo da ce medju njima doci do fizickog obracuna, ali je situaciju smirio Voja Rajic, producent TV SBS-a . Voja je ustao i glasno opomenuo:

-          Srbi kako se to ponasate, kada cete se nauciti kulture !? 

              Zatim je sa V. Lusic i jos  nekoliko prisutnih napustio salu,  

               Vecina prisutnih u sali SBS bili su cetnici koje je na skup pozvao Vojkan Gavrilovic, ali je bilo i onih drugacijih shvacanja. Svi su ocigledno bili dobro informisani o zbivanjnima u “Otadzbini” i pod njihovim uticajem.

                Prljina frazeologija nije nikoga zadovoljila. Idealiziranje Milosevica nije bilo dobro prihvaceno. Prlja ocigledno nije pretpostavljao da je “vozd” toliko nepopularan medju srpskim iseljenicima – svako je za to imao svoje razloge, cetnici zato sto je “boljsevik” a kod ostalih sto se po njihovom shvacanju ne zalaze dovoljno protiv “ komadanja Srbije “ i konfederalnog srpstva.                                              

                        Incidenat na SBS -  odraz atmosfere u srpskoj zajednici  

                                Ko i povremeno prati zbivanja u Srbiji nije mogao biti iznenadjen netolerantnim odnosom prema novinarki hrvatskog programa, jer atmosfera iz “otadzbine” brzo se sirila medju iseljenike i radikalizovala ionako vec zatrovane medjuetnicke odnose. Napad na pripadnike drugih zajednica u Australiji, pa tako i V. Lusic, bili su prenosenje  stanja duha u zemlji. Na takvo stanje u Srbiji, kuda ono vodi, ukazivali su  ugledni beogradski intelektualci i pojedini listovi.  “Borba” je to ovako karakterisala :

             “Ljudi druge nacionalnosti predstavljaju u ocima nacionlista - varijantu ne Zulu, ne Tunguz –  vec opasnost za primitivisticki indentitet koji se brani primitivnim sredstvima. Nepoverenje obicno pocinje na nivou imena i fizickog izgleda. Ime africkog plemena Zulu znaci – Covek. Svi koji nijesu Zulu – nijesu ljudi. I Tunguzi sami sebe zovu ljudi!. Eskimi misle za sebe da su savrseni i vjeruju da su Evropljani dosli na Greland da bi od njih naucili kako se zivi. Vrhovni komplimenat upucen nekom strancu jeste da je “kao Eskim”.

                              Lista “Z” u “Balkan Expresu”, anti crnogorska euforija

                 Naravno, predrasuda prema drugima uvijek je bilo ali na Jugoslovenskim prostorima one su izdignute na nivo politike. "Veliki humanista"  Mihailo Markovic izmislio je kovanicu nacionalistickog naboja  “ne Srbin” koja je potom opste prihvacena. Kao “ne Srbin”  Dr Ivan Steinberger, Jevrej, bio je posebno na udaru. U razgovoru sa “Borbinim” novinarom kaze: “ Onda je pocela prava salva pretnji. Pominje se moja nacionalna boja, jer kao ne Srbin dobicu zasluzenu kaznu. A onda su poceli da mi odbrojavaju dane…..Ono sto je bilo najpotresnije jeste kada sam se u “Balkan Expresu” nasao cetvrsti na listi koje u “Noci Krvavih nozeva” treba zaklati.” Prof Rajko Vracar dobio je pismo sa metkom kalibra 6,35 mm! “Borba” je ukazivala na neofasisticu opasnost “…. radikalne struje, neofasisticki obojene, stupile su i kod nas na scenu. Toliko su organizovane i u svom sastavu imaju ljude koji ne prezaju ni od cega …..Celo drustvo je toliko prozeto fasizmom i korupcijom, kriminalom……

                        Medjutim, najvise ksenofobije pokazano je prema Crnogorcima. Jedan od najcrnjih “programskih”  clanaka  napada na Crnogorce koji nije mogao a da ne inspirise ovdasnje srpske nacionliste, bio je napis u NIN-u pod naslovom “Srbijanski Crnogorci” prof Filozovskog fakulteta u Beogradu Radosa Ljusica! Za pisca Crnogorci koji se ne deklarisu Zulu (tj Srbi) “nijesu ljudi”.… Crnogorci su zaposeli najvaznije polozaje u Srbiji. Njihova osionost bila je tolika da svoje sunarodnike na Kosovu nikda nisu zvali Srbima vec mestanima. I u Sumadiji i u Vojvodini busali su se u Crnogorstvo. … Drze najodgovornija mesta u Srbiji.T o ne bi bilo sporno da je steceno zaslugama vrednocom i radom. Ali to njih najmanje krasi … 

Evo i Platforme za Veliku Srbiju :

                       “Nikada Srpstvo nije bilo vise raskomadano nego sto je danas …Srpski narod je na putu da ima najvise drzava na svetu. Pocnimo redom: Srbsku Makedoniju (Juznu Srbiju, Makedonsku ili Srbskocrnogorsku Srbiju) Crnu Goru (Titogradsku Srbiju, Crnogorsku Srbiju, Srbsku Crnu Goru ili Crnogorsku Crnu Goru) Srbska ili Crnogorska Brda, Srbsku Bosnu, Srbsku Hercegovinu, Mnogo Srbskih Kraijna (Kninsku, Banijsku, Licku, Kordunsku, Zapadno slavonsku, Istocno slavonsku, Baranjsku) Srbsku Vojvodinu, Srbski Kosmet,  Srbsku Rasku, Srbsku Sumadiju…. Ali i to je bolje od Konfederalnog Srbstva …U takvom Konfederalnom Srbstvu pitanje je da li bi Crna Gora ostala jedinstvena …….         

                                           Stanje medju iseljenicima                               

                        Sve je to, tada 1990 godine, dovelo do sire politizacije iseljenika markirajuci nacionalne podvojenosti diktirajuci aktivnosti pojedinih zajednica u funkciji potreba pojedinih partija u zemlji. Ma koliko se insistiralo na “Jugoslovenka udruzenja” iseljenistvo je oduvijek davalo prednost nacionalnom pa je formiranjem politickih partija u zemlji sa nacionalnim (nacionalistickim) programima, otvorilo put za njihovo uvodjenje u politicki zivot u Jugoslaviji. Teziste vise nije bilo na aktivnostima zadovoljenja potreba zajednice u sredini u kojoj zive vec na izvrsenju zadataka partijskih centara iz zemlje. Kao posledica jacanja nacionalnih udruzenja, uglavnom extremne emigracije i sirenjem nacionalizma doslo je do osipanja klubova i udruzenja koja su bila zasnovana na osnovama “jugoslovenstva” - cesto su jugoslovenski klubovi preuzimani i upotrebom sile. Na primjer, cetnici su jednostavno okupirali Jugoslovenski klub u Canberri a slicnu sudbinu od Hrvata dozivio je klub “Jadran – Hajduk”. 

                               Na drugoj strani, bliskost stavova dominantnih politickih partija u Hrvatskoj, Makedoniji i Sloveniji po pitanjima odnosa prema Jugoslaviji dovelo je do uspostavljanja medjusobne saradnje, sto je uticalo da je i medju iseljenickim zajednicama iz tih republika doslo do dogovaranja i sinhronizacije nastupa prema Australsoj vladi i organizovanja javnih manifestacija.

                          U tim okolnostima srpska zajednica je postajala sve izolovanija okrecuci se sama sebi nastojeci da premosti  podjele i sto je posebno vazno, raskol u crkvi. Srbe je narocito “mucila” slika koja je u svijetu stvorena o Srbiji, koju je po svaku cijenu trebalo mijenjati. Dosao je bio momenat da se provjere i upotrijebe veze sa australskim politicarima i sredstvima informisanja, ali se pokazalo da svih proteklih godina nijesu njegovani “pravi kontakti’. Za stvaranje lobija i pouzdanih veza treba vremena koga vise nije bilo. Improvizacije i novi kontakti na federalnom i lokalnom nivou nijesu dale narocite rezultate.  

                             Desavalo se da isti poslanik govori na skupu srpske zajednice zastupajuci njihove stavove da bi se pojavio naredne nedjelje na mitingu kojeg organizuju Hrvati propagirajuci hrvatske stavove!. U tome je narocito bio “spretan” jedan od poslanika iz Victorije, Dr Andrew Theophanous, poznat inace po napadima na makedonsku zajednicu. Desilo se da su ga “zavrbovati” Srbi i posli u posjetu Srbiji. Medjutim, odmah po povratku iz Beograda, otputovao je u Hrvatsku i nakon dolaska podrzavao hrvatske stavove! Naravno, putesestvije je Hrvatsku zajednicu skupo kostalo (a vjerovatno i Srbe). Ali,  “ koliko para – toliko i muzike!

                          Srpska zajednica nasla se takodje pod udarom extremista iz Hrvatske zajednice pri cemu su australski organi pokazali vidljivu tolerantnost.Pocinioci obicno nikada nijesu mogli biti pronadjeni! Napadi na srpske crkve bili su sve ucestalije.

Evo jednog od izvjestaja novinara TANJUG-a: Jos jedan napad na srpsku crkvu u Australiji. U podmetnutom pozaru izgorela su vrata srpske crkve “Sveti Naum Ohridski” u New Castle 160 km severno od Sydneya. To je drugi napad na srpsku imovinu odnosno Srbe u Australiji tokom samo ove nedelje i ukazuje na mogucnost da se oni prosire ukoliko se vlasti ne potrude da nadju pocinioce i primerno ih kazne. U cemu inace nisu uspeli kada je izvrsen napad na zdanje srpske pravoslavne crkve u Canberri i Melbourne!

Prosle nedelje u mestu Bondi Beach,  hrvatski seljenici su nedolicnim ponasanjem prekinuli  izvodjenje folklornog takmicenja zbog obelezja “belih orlova” na sajkacama decije folklorne grupe “Srbija” iz Brizbejna.

Pozar u crkvi u New Castle izbio je 45 minuta poslije pola noci. Snazna explozija probudila je obliznju porodicu Australaca koji su pozvali vatrogasce. Policija je dosla poslije vatrogasaca! I prema izjavi predstavnika policije Tony Templin pred crkvom je pronadjena gomilica papira i boca kerzina. Na zidu crkve policija je pronasla plakat antisrpske sadrzine koji bi mogao ukazati na izazivace pozara. Sekretar crkve Stanimir Andrijanic rekao je da su na plakatu bile ispisane sledece reci: “Dugo zivjela Hrvatska! Do 2000 godine nece biti nikog od vas srpskih nistavila, jer cemo vas mi sve poubijati. Hajl Njemacka! Oni su nasi prijatelji i oni nam pomazu! Izmedju reci Haj Njemacka bio je nacrtan kukasti krst.”  

 Policija ovom icidentu nije pridala nikakav znacj – kao i u ranijim slucajevima.                       

                               Korumpiranost i dvostruki moral  localnih politicara

                         Posjeta ministra inostranih poslova bila je za Srbe prilika da se izvrsi izvjestan “proboj” kod australskih zvanicnika i prema javnim glasilima. Razgovori sa liderom opozicije Bob Carr i John Newman i uspostavljanje kontakata bili su korisni.

                         Newman je kasnije u privatnom razgovoru cak ponudio svije usluge. Predlozio je da mu se  “uputi poziv” da posjeti Srbiju kako bi po povratku mogao da pokrene neke akcije u parlamentu. Prlja je odmah prihvatio i predlozio da to bude nakon njegovog povraka u Beograd. Ali Newmana je postavio i uslov - da mu srpska vlada to “kompenzira financijski” i takodje plati put i boravak u Hrvatsku i Sloveniju, jer bi zelio da i tamo ode! To je zaprepastilo Prlju - a i nas ostale. Po prvi put Prljina arogancija bila je pravilno usmjerena.    

                        - Sto vi gospodine mislite o nama! Da vas Srbija o svom trosku jos posalje u Hrvatsku i Sloveniju i plati dzeparac! Zatim se okrenuo nama -  Gdje ste me doveli kod ovih hohstaplera?             

                       Korumpiranost pojedinih poslanika i lokalnih politicara, bliskih pojedinim etnickim zajednicama bila je poznata i one su ocigledno to prihvatile kao nuzno zlo. Primjer sa poslanikom D.Andrew Theophanous koji je “za platu” zastupao srpske interese par dana a zatim otisao u Hrvatsku i opet “za platu” zastupao hrvatsku zajednicu – nije bio izuzetak. Novonastale potrebe i ambicije pojedinih jugoslovenskih zajednica bile su prilika ne samo za licnu politicku promociju vec i za profit. Uslovom koji je postavio Newman najmanje je bio iznenadjen jedan od iseljenika koji je bio prisutan, pokojni Pavle Spadijer.

Pavle je Prlji objasnio da su Newman i “jos neki MP” navikli ”na takve usluge.” Kada im zatreba novac neko od drustava organizuje prikupljanje priloga, obicno kroz vecere ili priredbe”. Pavle je bez nadoknade radio nekoliko dana na uredjenju elektricnih instalacija Newmanove kuce. Za uzvrat Newmen mu je pomogao da dobije “drzavni stan”. Jednom prilikom Nedo Marunicic se zalio ambasadoru Cizelju da vec godinama izdrzavaju  MP Tad Grace. Da ironija bude veca T.Grace se u razgovoru sa Cizeljem nije izrazavao povoljno o  Hrvatskoj zajednici i zamolio da prenese Srbima da bi rado pomogao njima!

                            Kada vec govorimo o moralu politicara i diplomata napomenimo  da su oni u privatnim kontaktima sa stranim predstavnicima ponasaju slobodnije, vode neku svoju privatnu politiku i racunicu znajuci da je diskrecija zagarantovana - sto je obicno tacno.   Poznato je da se u nekim zemljama,  a narocito Africkim preko raznih vidova korupcije obavlja  vecina sluzbenih poslova ali manje je poznato da toga ima i u zapadnim zemljama pa i Australiji. Za vrijeme rada u  ministarstvu  u Beograd,   tokom ljetnjih mjeseci bili smo obasipani predlozima diplomatsko konzularnih predstavnika posebno iz Australije da se odredjenom politicaru “uputi zvanican poziv” da posjeti neku od republika. To su republike redovno prihvatale pa se desavalo da smo odjednom imali u posjetu nekoliko zvanicnika iz  NSW ili Victorije. Desilo se da smo jednog ljeta (zima je u Australiji) potpuno “zaboravili” u Makedoniji jednog od Australskih poslanika.                      

                           Razlozi za ovako “intezivnu razmjenu misljenja” bili su skoro redavno privatni, Na zahtjev MIP-a tadasnji konzul u Sydney Glisic objasnio je da Australija ili odredjena drzava snosi troskove zvanicnih posjeta tj. na poziv. S druge strane praksa u Jugoslaviji, narocito po republikama, bila je da gost - nista ne placa! Racunica je cista. Za vrijeme posjete Jugoslaviji 1984, tadasnjeg MIP  Bil  Hayden sa suprugom sve troskove pa i one dok su bili na odmoru u Dobrovnik, snosila je jugoslovenska vlada. Neznamo naravno da li je on te troskove ponovo naplatio i od svoje vlade. Cesto je dolazak u Yugoslaviju o “drzavnom trosku” koriscen i za eskurzije po Evropi, obzirom da je put bio placen.    

                 Ova vrsta “stnog” profitirstva nije bila strana niti nasim politicarima, do najviseg nivoa. Tako je za vrijeme boravka u Sydney clana Predsjednista Jugoslavije Vasila Turpakovskog troskove smjestaja u “Novotelu” Rockdale, platili makedonski iseljenici. Ali je Vasil uzeo racune sa recepcije da bi mu se refundirali!                                                            

                             
 Kako su se Australske vlasti odnosile prema Jugoslaviji                                        

                           Iz ranijeg opisa vec je jasno kako se Australska vlada postavljala prema zbivanjima u Jugoslaviji. Tada, pocetkom devedestih, Jugoslavija je funkcionisala kao cjelina. Evropa je stavljala do znanja da joj je stalo do “cjelovitosti i cjelokupnosti zemlje”. Podsekretar u Americkom State Department  Mr Iglberger, upozorio je da USA “ nije spremna da razmislja o cijepanju Jugoslavije”... U  Canberri se nijesu zalijetali sa izjavama, za razliku od pojedinih politicara ciji su stavovi varirali zavisno pred kojom etnickom zajednicom drze govor. Ali u praksi vlada je vec tada vodila drugaciju politiku. Sve je ukazivalo da se na duze sa Jugoslavijom ne racuna.

         Ustvari, organizacije extremne emigracije - sada nosioci politike partija iz zemlje, nikada nijesu bile samostalne, vec u sprezi sa lokalnim faktorima. Sa pozicija platforme antikomunizma, sluzile su kao orudje  raznih grupa i institucija u akcijama pritiska na Jugoslaviju. Za vladajuce australske politicke structure ove iseljenicke organizacije su bila i neka vrsta alternative za slucaj promjena SFRJ.

                                Drustva i klubovi etnickih zajednica, predstavnistva pojedinih politickih partija prihvacena su kao partneri u bilateralnim odnosima, dok su zvanicna Jugoslovenska predstavnistva zabilazena. Posjete, prvenstveno iz Hrvatske, Makedonije i Slovenije organizovane su mimo ambasade i GK. Po pitanjima odnosa sa Hrvatskom vlada je, i to na visokom nivou, komunicirala sa predstavnicima zajednice, zanemarujuci potpuno postojanje Jugoslavije. Podrska je dolazila sa vrha od Boba Hawke a i liberalnih politicara. Formirana je grupa u parlamentu za podsku Hrvatskoj, vlada je cak pokazala inicijativnost na medjunarodnom planu i obavezala se da ce medju prvima priznati Hrvatsku. *

                                                  Posjeta  Brozovica

                                  Posjeta podpredsjednika Hrvatske D.Brozovica koja je uslijedila odmah nakon posjete A.Prlje bila je organizovana preko hrvatskih drustava, bila je na potpuno suprotnim linijama. Evo kako je o toj posjeti izvijestila svoje ministarstvo Ambasada iz Kanbere:

                       “ D.Brozovic je ukazao da je Konfederacija jedino moguce rijesenje za Jugoslaviju.To bi bila monetarna unija svih republika i Hrvatska se za ovo rijesenje opredijelila iz ekonomskih razloga. Na drugoj strani imamo Srbiju koja se zalaze za “Veliku Srbiju” u kojoj bi usle Crna Gora, Bosna i Hercegovina i veci dio Hrvatske – sto predstavlja nacionalni expanzionizam. Srbi u Hrvatskoj treba da dodju do spoznaje da sa njima manipiliraju politicari – oni ustvari hoce da destabilizuju Hrvatsku.

                              Jugoslovenska Armija je skupa i neefikasna. Ne ostavlja pozitivan utisak na svijet zbog cinjenice da je oruzje u rukama ljudi koji su opasni po mir.

                               Na pitanje da u Hrvatskoj ima onih koji smatraju da je “previse demokracije”, Brozovic je odgovorio da je to nazalost tacno i da nije dobro sto takvih shvacanja ima.

                                 O Titu Brozovic je rekao da se radi o istorijskoj licnosti iz “druge epohe” i da prema njemu treba zadrzati civilzovan odnos. Medjutim, ima onih koji se tako ne ponasaju pa ce mozda biti potrebno da se njegovi posmrtni ostaci prenesu u Hrvatsku.”

                                                    Posjeta  Pucnika

                                 Iz tog vremena treba spomenuti i posjetu  predsjednika DEMOS-a Joze Pucnika. Organizovao je Slovenski Informativni Ured i njegov celnik Alfred Breznik, mimo jugoslovenskih predstavnistva. Ali, ocigledno to nije islo bez angazovanja ambasadora Cizelja koji je Pucnika pratio tokom razgovora u Ministarstvo inostranih poslova. Cizelj, iako slovenacki kadar, nikada nije javno pokazivao poseban afinitet prema Slonenskoj zajednici u Australiji a pogotovo prema Brezniku koga je smatrao “ muzikom”. Zalio se da je “tvrd” da sa njime “nema o cemu da razgovara”. Ali Cizeljeve procjene su varirale - zavisno od toga gdje je vidio veci licni  “koeficijent  profitabilnosti”.

                                   Posjeta je bila dobro organizovana. Vec tada Slovenija je pocela da se dezangazuje po pojednim politickim pitanjima Jugoslavije. Pucnik je u vezi Kosova iznio da je to “Jugoslovenski problem” i moze da bude od interesa jedino sa aspekta ljudskih prava “  kao kada se ta prava krse u bilo kojem drugom kraju svijeta”.                             

                                   Australski stav prema Jugoslaviji u medjuvremenu je postao decidiraniji. Pomocnik Ministra Inostranih poslova Garry Conray istakao je “puno razumijevanje za demokratske promjene u Sloveniji, naglasavajuci da Vlada u javnosti vise ne govori o ocuvanju Jugoslavije kao cjeline’. Pucnik je dobio uvjeravanja da ce vlada priznati Sloveniji medjunarodno pravni subjektivitet kada za to dodje vrijeme.

                                  Pucnik je odjednom usao u politicki zivot Slovenije, o njemu se u javnosti skoro nista nije znalo. Mi smo Pucnika upoznali pocetkom sedamdesetih godina na Universitetu u Hamburgu. U to vrijeme na tom universitetu bila je jedna prilicno brojna grupa Slovenaca studenata, medju kojima nas prijatelj Branko Vnuk, kao i nekoliko asistenata. Pucnik je bio jedan od njih. Poznato je bilo da su neki od njih organizovali prihvat studenata koji su bjezali iz Cehoslovacke nakon ulaska ruskih trupa. Ali sto je mozda iznenadjeje jeste da je ta grupa bila povezana i sa raznim jugoslovenskim sluzbama i od njih dobijala i “zadatke”. Tako, bili su posebno angazovani oko prikupljanja “dokaznog materijala” u vezi ljubljanskog sudjenja Hans Peter Rulman novinaru Der Spiegel, iz vremena dok je Rulman radio za studenski list “Kurier”. Kasnije je Pucnik dobio mjesto na jednoj od visih skola u Lineburgu, gradicu nedaleko od  Hamburga. Iznenada je Joza Pucnik “vaskrsnuo” kao jedan od vodecih politicara Slovenije. Iz biografije koja se mogla procitati po novinama mi smo po prvi put doznali da je kao “disident” napustio Jugoslaviju i otisao u Njemacku.

                                         Pomoc Srbima stize iz Crne Gore

                           Delegacije iz Crne Gore ocigledno nijesu imale sto traziti u Australiji, pa ih nije niti bilo. Ustvari u to vrijeme Crna Gora je bila srpsko “drugo oko u glavi”. A za iseljenistvo u vecini,  moglo bi se reci na putu da postane  prisipetla srpskoj zajednici.                       

                         Crnogorsko iseljenistvo u Australiji je jedno od najstarijih, ali je malobrojno u odnosu na ostale zajednice. Nikada nije bilo cvrsce povezano sa zemljom porijekla a i u Crnoj Gori su ih se sjecali prigodom dolaska delegacija u Australiju. Kada je za Etnicku Enciklopediju trebalo napisati prilog o Crnogorcima trebalo je cekati da knjiga udjje u stampu da bi se konacno neko sjetio da posalje jednu stranicu texta. Bez narocitog oslonca u Crnoj Gori, iseljenici su bili rastrkani po Jugoslovenskim klubovima. Jedino udruzenje “ Crnogorsko kulturno umjetnicko drustvo Njegos”,  bilo je takodje jugoslovenski orijentisano i svrstano medju “pozitvna drustva”. Dok su se raspadom SFRJ srpska, hrvatska, makedonska i slovenacka zajednica okrenule svojim maticnim nacijama - crnogorsko iseljenistvo se naslo dezorijentisano i pod jakim pritiskom iz srpske zajednice koja negira postojanje crnogorske nacije. Crnogorsko udruzenje “Njegos”  naslijedilo je slabosti koje su sada dosle vise do izrazaja. Ono je i dalje ostalo na linijama jugoslovenstva ne primjecujuci da se sada pod tim imenom krije veliko srpska opcija. Ostajuci na “jugoslovenskoj liniji”  “Njegos” je ustvari postao negacija crnogorskog etnickog i kulturnog indetiteta – ostale su samo oznake u imenu koje je postavljeno u drugim vremenima.  Ali to je uostalom bila orijentacija i crnogorske zvanicne politike, vlade Bulatovic – Djukanovic – “drugog oka u glavi”.

                        Ni danas  nije jasno kakva je  bila misija sekretara Matice Iseljenika Crne Gore i novinara, Slobodana Vukovica. O njegovom dolasku saznao sam kada se pojavio u konzulat u kancelariji Zorana Veljica. Vukovic je sa Veljicem dogovarao program – koga sve zeli da posjeti –  Klub u Bonaringu, Srpsku Narodnu odbranu, Srpsku Crkvu u Kabramati, Srpsku……. Na kraju sam upitao Vukovica – Izgleda da nijesam dobro shvatio, jer mi se je ucinilio da ste iz Matice Iseljenika Crne Gore a sada vidim da ustvari nijeste! Crnogorska drustva vas ne interesuju.

                           Sa Vukovicem nije bilo organizacionih problema. Jednoga dana on se jednostavno izgubio negdje u Kabramati, i nakon izvjesnog vremena, pred odlazak, pojavio se u konzulat ugojen - pet sest kila tezi. Nakon sto je napustio Austrtaliju, iz serije clanaka po beogrdskim novinama,  pohvala ovom ili onom domacinu, njegovoj umjesnosti na rostilju, pravljenju gibanice, pecenju rakije i drugih specijaliteta vidijeli smo gdje je sve gostovao. No desilo se da u tim pohvalama nije bas svima ugodio tako da su poceli pozivi konzulatuiI izrazi nezadovoljstva prema pisanju Vukovica!                                 

                            Medjutim Vukovic je bio dosao i sa novinarskim ambicijama, Da intervjuise MIP Evansa.  Veljic je nekako dogovorio sa MIP – om da se posalju pitanja. Posto je Vukovic jos bio “na terenu” povjerio je Veljicu da napise pitanja i posalje Evansu! Kako je sve teklo dalje neznam, ali se sjecam da se nekoliko sedmica kasnije Veljic pojavio ljutito masuci NIN-om . – "Evo ti tvog Crnogorca..?! …   Pogledaj sto pise – Sjedim sa Evansom na terasi i pijuckam kavu “, - Kakvu kavu nije video niti Evansa niti Kanbere! Objavio je clanak koji sam mu ja napisao!   

                          Tako se zavrsila  Vukoviceva degustatorska turnneja.

 _________________________                                            

*Trebalo je da Crna Gora padne na najnize grane u svoj istoriji da bi pocela da se vraca svojim korijenima. Kod iseljenistva to malo duze traje.
Nakon rata u AU se doselilo veci broj mladjih skolovanih Crnogoraca iz raznih djelova SFRJ koji imaju razvijen osjecaj za sadasnju politicku realnost u zemlji i povezanost nacije iz koje poticu. Ta nova generacija predstavlja znacajnu podsku politici nacionalne i drzavne afirmacije CG. Po prvi put crnogorski iseljenici su od zvanicne Australije priznati kao etnicka zajednica bez obzira sto fakticki postoje jos od  kraja devetnaestog vijeka, pod imenom "Montenegrin Ethnic Association of Australia" (www.montenegro.org.au)

Mio Ilickovic

Mio Ilickovic je, izmedju ostalog, skoro deset godina bio zaduzen za odnose sa Australijom u Sekretarijatu za inostrane poslove, a kasnije u Ambasadi u Kanberi i kao konzul u Sydney. 
G. Ilickovic je imao prilike da bude u nizu delegacija koje su se srijetale sa australskim politicarima na visokom nivou i  dobro je upoznao australsku politiku. U cistkama 1992 bio je izbacen sa posla  zbog stava prema ratu  i zalaganja za restauraciju crnogorske drzave.

Odštampaj stranicu